Αξιολόγηση

Σύμφωνα με την Π.Ο.Υ. η αξιολόγηση είναι ένας μηχανισμός ελέγχου και αποτελεσματικότητας σε σχέση με τους συγκεκριμένους στόχους του προγράμματος. Έτσι η αξιολόγηση θα δείξει τι έγινε και τι όχι, τι έγινε σωστά και τι λανθασμένα, ώστε μέσα από την ενίσχυση ή την βελτίωση του αρχικού προγράμματος να καταλήξουμε σε παρεμβάσεις ρεαλιστικές και κοινωνικά ωφέλιμες.

Ουσιαστικά αξιολογώντας τα προγράμματα οφείλουμε να απαντήσουμε στα εξής ερωτήματα :
  • τι προσπαθεί να κάνει το Κέντρο και η κάθε επιμέρους δράση (σχετίζεται με την διασφάλιση της καταλληλότητας της δράσης) 
  • σε ποιο βαθμό το πετυχαίνει (σχετίζεται με την αποτελεσματικότητα)
  • ποια εμπόδια περιορίζουν την επιτυχία της παρέμβασης (σχετίζεται με τις συνθήκες εφαρμογής και την τροποποίηση του αρχικού σχεδίου)
  • ποια η εμπειρία που προκύπτει από την εφαρμογή της (σχετίζεται με την αξιοποίηση των πορισμάτων)

Όσον αφορά τις μεθόδους αξιολόγησης βασίζονται σε έρευνα που μπορεί να είναι εμπειρική, θεωρητική, στατιστική ή ποιοτική. Ευνόητο είναι ότι η αξιοποίηση όλων των ειδών έρευνας σε κάθε δράση οδηγεί σε εγκυρότερα συμπεράσματα. Επίσης για την εφαρμογή οποιασδήποτε ενέργειας πρέπει να είναι θεωρητικά προσδιορισμένοι οι στόχοι της.

Η καταγραφή των συνθηκών εφαρμογής της δράσης βοηθά στην ενίσχυση ή τροποποίηση του αρχικού σχεδίου, για την πολλαπλασιαστικότητα του αποτελέσματος. Τα τελευταία χρόνια η καταγραφή αυτή συστηματικοποιήθηκε με την εφαρμογή του μοντέλου της έρευνας δράσης, το οποίο αποτελεί μια αυτοστοχαστική ελικοειδή σκέψη με κύκλους σχεδιασμού, δράσης, παρατήρησης, σκέψης και επανασχεδιασμού, περαιτέρω δράσης, περαιτέρω παρατήρησης και σκέψης (Lewin, 1946). Αυτός ο ελικοειδής αυτοστοχασμός δείχνει μια διαλεκτική ποιότητα της έρευνας δράσης: τη διαλεκτική της αναδρομικής ανάλυσης και της μελλοντικής δράσης. Εξετάζοντας την αποτελεσματικότητα της δράσης το ενδιαφέρον μας δεν μπορεί παρά να στρέφεται σε ποιοτικά κριτήρια (αλλαγή στάσεων, αξιών κλπ.). Τέλος η εμπειρία από κάθε δράση μπορεί να δράσει αθροιστικά και να οδηγήσει σε βελτιωμένα μελλοντικά προγράμματα περισσότερο αποδοτικά.

Με βάση τα παραπάνω, το σύστημα αξιολόγησης που χρησιμοποιούμε είναι εσωτερική (μερική και τελική) και ταυτόχρονα λαμβάνει υπόψη την γνώμη των αποδεκτών των δράσεων. Συγκεκριμένα οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για την απόκτηση των σχετικών πληροφοριών είναι α) παρατηρήσεις των συμμετεχόντων, στη διάρκεια των δράσεων για αντιμετώπιση προβλημάτων που προκύπτουν στην πορεία των παρεμβάσεων, β) ερωτηματολόγια που συμπληρώνουν οι συμμετέχοντες, γ) αναστοχαστικές συζητήσεις συντονιστών και συμμετεχόντων, δ) παρατηρήσεις των συντονιστών των ομάδων, ε) παρατηρήσεις της επιστημονικής ομάδας.

Συγκεκριμένα :
  • Τηρείται αρχείο με την αναλυτική καταγραφή των δράσεων χρονικά, τοπικά και σε είδος παρέμβασης, για να μπορεί να αξιολογηθεί η πορεία των παρεμβάσεων καθώς θα συγκρίνεται με το αρχικό χρονοδιάγραμμα, για αναπροσαρμογή των δράσεων όπου χρειάζεται. 
  • Λαμβάνονται υπόψη οι παρατηρήσεις των συμμετεχόντων για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που θα προκύπτουν κατά τη διάρκεια των παρεμβάσεων.