Σχολική Κοινότητα
Το σχολείο είναι το προτιμώμενο περιβάλλον για την εφαρμογή παρεμβάσεων συνολικής πρόληψης, καθώς το περιβάλλον αυτό εγγυάται μακροπρόθεσμη και συνεχή παρέμβαση σε μεγάλους πληθυσμούς νέων ατόμων, δίνοντας τη δυνατότητα συστηματικών και μακροχρόνιων παρεμβάσεων και την αξιοποίηση ενδιάμεσων ομάδων όπως είναι οι εκπαιδευτικοί που μπορούν να δράσουν πολλαπλασιαστικά (ΕΚΤΕΠΝ, 2003).
Είναι προφανές ότι το σχολείο συμβάλλει αποφασιστικά στην αγωγή του παιδιού και κατ’ επέκταση στην διαμόρφωση της προσωπικότητάς του, των προτύπων και των ενδιαφερόντων του, όχι μόνο μέσα από τη σχολική εργασία και τις σχολικές δραστηριότητες, αλλά επίσης και κυρίως μέσα από τα πρότυπα στάσης και συμπεριφοράς που προτείνει και αντιπροσωπεύει. Η αγωγή του παιδιού δεν στηρίζεται τόσο στα σχολικά προγράμματα και στη διδακτική μεθοδολογία και τεχνικές, όσο στην προσωπική και κοινωνική ανάπτυξη, στην ποιότητα της επικοινωνίας και των αλληλεπιδράσεων που βιώνει ο μαθητής (Μπακιρτζής, 2002).
Ο ρόλος του σχολείου είναι να δώσει στα παιδιά απαραίτητες γνώσεις και εφόδια για να ζήσουν μια καλύτερη, σε ποιότητα, ζωή. Τα εκπαιδευτικά συστήματα σε όλο τον κόσμο έχουν δημιουργήσει οργανωμένα σχολικά προγράμματα που στοχεύουν στη νοητική ανάπτυξη των μαθητών. Δυστυχώς όμως τα περισσότερα είτε αγνοούν είτε δεν έχουν δώσει την απαραίτητη έμφαση στη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών.
Η προσωπική και κοινωνική εκπαίδευση παραμένουν ο κεντρικός σκοπός και παράλληλα τα παιδαγωγικά εργαλεία για την ανάπτυξη
όλων των μαθητών. Μέσα από την ανάπτυξη των δεξιοτήτων των παιδιών και των εφήβων, στόχος είναι να αναλάβουν οι ίδιοι οι μαθητές ενεργό ρόλο στην προστασία του περιβάλλοντος χώρου.
Στόχος της πρόληψης στο σχολείο είναι η ενίσχυση των ατομικών και κοινωνικών δεξιοτήτων, μια πρακτική που γίνεται ευρύτερα αποδεκτή και εφαρμόζεται όλο και περισσότερο. Αυτό συμβαίνει, επειδή η εκπαιδευτική μας φιλοσοφία εξελίσσεται σταθερά προς την κατεύθυνση της θεώρησης της κοινωνικής και συναισθηματικής ανάπτυξης των παιδιών, ως εκπαιδευτικών στόχων, παράλληλα με την ακαδημαϊκή τους πρόοδο. Αυτή η διεύρυνση των παραδοσιακών εκπαιδευτικών στόχων σημαίνει ότι το σχολείο και οι εκπαιδευτικοί αναλαμβάνουν μεγαλύτερες υποχρεώσεις για την ενίσχυση της κοινωνικής και συναισθηματικής ανάπτυξης των μαθητών (Τριλίβα & Chimienti, 1998).
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η συμβολή του εκπαιδευτικού συνίσταται στο να βοηθάει τα παιδιά να κάνουν «σωστές» επιλογές και παράλληλα να φροντίζει να συμμετέχουν όλα τα παιδιά ενεργά στη μαθησιακή διαδικασία αναλαμβάνοντας ένα ρόλο κυρίως «διευκολυντικό».
Μέσα από την επαφή και τη δουλειά που έχουμε κάνει με τους εκπαιδευτικούς, αυτό που πολύ συχνά μας μεταφέρουν, είναι η διαπίστωση ότι πολλά παιδιά σήμερα δε δείχνουν ενδιαφέρον για τα μαθήματά τους, δεν έχουν αναπτυγμένες ικανότητες για να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες της ζωής, να συγκεντρώνονται, να ελέγχουν τις παρορμητικές τάσεις τους και να φέρονται με σεβασμό και υπευθυνότητα τόσο προς τους άλλους όσο και προς τον εαυτό τους, αλλά και προς τη δουλειά τους. Η ανάπτυξη των παραπάνω δεξιοτήτων ζωής -δεξιότητες «συναισθηματικής νοημοσύνης» και συναισθηματικής ανάπτυξης (Goleman, 1995)- πετυχαίνεται με την εφαρμογή προληπτικών προγραμμάτων.
Επιπλέον φαίνεται πως οι εκπαιδευτικοί χρειάζονται στήριξη, όσον αφορά τον παιδαγωγικό τους ρόλο και τη σχέση τους με τους μαθητές στην καθημερινότητα της σχολικής τάξης. Μέσα στην ομάδα υποστήριξης, τους δίνεται η δυνατότητα να αισθανθούν πιο ελεύθεροι, να απομακρυνθούν από την πίεση του αναλυτικού προγράμματος, να ανακαλύψουν εναλλακτικούς τρόπους προσέγγισης των παιδιών και να ενισχυθεί η επικοινωνία και η σχέση που αναπτύσσουν μαζί τους.
Επίσης η εμπειρία έχει δείξει πως, όταν τα προγράμματα πρόληψης και προαγωγής της υγείας ξεκινούν αρκετά χρόνια πριν από την ηλικία πειραματισμού, είναι αποτελεσματικότερα. Για αυτό το λόγο παραμένουν ως ομάδα στόχου οι επαγγελματίες προσχολικής αγωγής.
Τέλος διαφάνηκε ότι μια δράση που απευθύνεται σε όλη τη σχολική κοινότητα (διευθυντή, σύλλογο διδασκόντων) και παράλληλα στην οικογένεια μπορεί να είναι αποτελεσματικότερη. Γι’ αυτό, κάθε δράση μας στη σχολική κοινότητα θα επιδιώκει ταυτόχρονα ανάπτυξη δράσης στους γονείς.
Με δεδομένα τα παραπάνω τα προγράμματα, τα οποία απευθύνονται στη σχολική κοινότητα περιλαμβάνουν παρεμβάσεις στις εξής ομάδες :
Α. Επαγγελματίες Προσχολικής Αγωγής
Β. Εκπαιδευτικοί Π.Ε. (Δημοτικών σχολείων)
Γ. Εκπαιδευτικοί Δ.Ε. (Γυμνασίου-Λυκείου)
Δ. Βραχείες παρεμβάσεις σε μαθητές
Ε. Επισκέψεις μαθητών